ترمه از آن دست پارچه‌هایی است که زیبایی‌اش با گوشت و پوست و استخوان هر ایرانی ارتباط برقرار می‌کند.

نقوش و پیچش‌های خاص موجود در این پارچه خبر از اصالتی خاص دارد که در دست زنان و مردان هنرمند زیادی به اوج خود رسیده است. جای تاسف اینجاست که وقتی به دنبال ترمه دستباف در بازار می‌گردم فروشندگان با تعجب نگاهم می‌کنند و قیمت‌هایی که می‌شنوم غیر قابل باور است.

پاساژ قائم تجریش از آن جاهایی است که انواع مختلف رومیزی‌ها و صنایع دستی را در شکل‌هایی نظیر: ترمه، چهل تکه، مخمل بافی و … می‌توان در آن یافت.

بعد از یک روز کاری چرخیدن در بازار بزرگ و گسترد تجریش و استشمام بوهای مختلف انواع و اقسام سبزیجات و ادویه‌ها، دیدن نقوش زیبای روی این پارچه ترمه و … دلنوازترین اتفاق ممکن است.

ترمه‌ها اغلب در قالب رومیزی پشت ویترین‌ها قرار گرفته‌اند و برخی نیز به شکل کوسن هستند. فروشنده قیمت ترمه‌ها موجود در فروشگاهش را بین ۷۰ تا ۳۰۰ هزار تومان تخمین می‌زند و می‌گوید بسته به ابریشمی که در بافت این نوع ترمه‌ها به کار رفته است و تراکم موجود در آن قیمت بالا و پایین می‌شود، اما تمام مدل‌ها کاملا ماشینی هستند و نقوش نیز تقریبا یکسانند.

البته تفاوت‌های کوچکی نیز در پرداخت و طرح چارچوب خود رومیزی وجود دارد که بسته به میزان استفاده از پارچه در قیمت آن تاثیر دارد. وقتی سراغ ترمه دستباف را از فروشنده می‌گیرم لبخند می‌زند و می‌گوید در کل این پاساژ ترمه دستباف وجود ندارد مگر اینکه من سفارش بدهم و مبلغی برای بیعانه پرداخت کنم. آنچه به عنوان قیمت یک ترمه دستباف می‌شنوم کمی دور از ذهن است. فروشنده می‌گوید ترمه دستباف امروز قیمتی بالغ بر ۷ میلیون تومان دارد و تنها عده خاصی خواستار خرید آن هستند.

 

ترمه2

 

صاحب مغازه می‌گوید بیش از ۱۰ سال است در کار فروش ترمه است و به نوعی کارشناس این بخش شده است، اما واقعیت این است که ترمه دستباف به دلیل قیمت بالایش طرفداران چندانی ندارد و حتی قشر ثروتمند ایرانی نیز چندان به دنبال آن نیستند و بیشتر توریست‌های خارجی هستند که برای این موارد پول پرداخت می‌کنند. البته در مورد ترمه‌های ماشینی ارزان نیز بخش عمده‌ای از خریداران توریست‌هایی هستند که با دیدن طرح‌ها و نقوش موجود در ترمه لذت می‌برند.

فروشنده می‌گوید ترمه ایران دیگر کیفیت گذشته را ندارد، ضمن اینکه کارهای دستباف ترمه نیز دیگر در روستاها و مناطق خاص انجام نمی‌شود و اغلب دانشجویانی که در این رشته‌ها تحصیل کرده‌اند و دوره گذرانده‌اند به شکل صادرات وارد این بخش شده‌اند و دیگر اثری از پیرزن‌ها و پیرمردهای اهل دل در روستاها نیست که بر تار و پود ترمه نقش می‌زنند.

شنیدن این حرف‌ها غم‌انگیز است بخصوص که برق نگاه توریست‌ها را همزمان می‌توان دید، نگاهی که حکایت از ارزش این بخش و ارز آوری آن دارد اما مانند بسیاری از پتانسیل‌های این مملکت زیر آوار فراموشی گم شده است.

برگ برنده با دستباف‌های هندی

رنگ فیروزه‌ای و نقوشی که با کمک منجوق و ملیله بر بدنه پارچه نقش بسته است به شدت جلب توجه می‌کند. دست که روی پارچه می‌گذارم نرمی و لطافتش حس می‌شود. فروشنده می‌گوید این کار ابریشم هندی است که کاملا با دست بافته می‌شود و دارای کیفیت نسبتا خوبی است.

قیمت این تکه رومیزی ۳۵۰ هزار تومان است و طرح‌های مختلفی از آن به چشم می‌خورد. فروشنده می‌گوید که این کارها عموما در بین مردم ما خریدار دارند و عمده خانواده‌های متمول به دنبال دستبافت‌های هندی هستند، زیرا معتقدند که این کارها کیفیت بهتری دارند ضمن اینکه از قیمت بسیار مناسبتری نسبت به ترمه و یا سایر پارچه‌های دستباف ایرانی برخوردار هستند.

فروشنده می‌گوید واردات این نوع کالاها توسط مسافران چمدانی بیشتر رواج دارد، زیرا واردات از طریق مبادی رسمی باعث افزایش قیمت و کم شدن خریداران می‌شود. او معتقد است به خاطر پایین بودن دستمزد در کشوری مانند هند پارچه‌هایی که از آن کشور وارد می‌شود صرفه قیمتی بیشتری دارند، ضمن اینکه از نظر نقش،رنگ و طرح بسیار به سلیقه ایرانی نزدیک است.

 

ترمه3

 

رنگ‌آمیزی پارچه‌های هندی به حدی گسترده و زیباست که هر فردی را جذب می‌کند. به گفته یکی از مشتریان این زیبایی و رنگارنگی طرح‌ها الهام گرفته از طبیعت زیبای این کشور و صد البته تاکید اقتصادی بر روی صنعت نساجی و پارچه دستباف است، چرا که بعد از پیروزی هندوستان بر استعمار انگلیس گاندی از مردم خواست که چرخ‌های نخ ریسی خود را به صدا درآورند و از این طریق هر هندی برای استقلال کشورش دست به بافت پارچه زد، اتفاقی که امروز باعث شده بخش مهمی از صنایع دستی کشورهای پیشرفته و پارچه‌های دستباف آنها نیز از طریق هندوستان تامین شود.

پارچه‌های هندی دستباف قیمتی ظاهرا بالا دارند و در حدود ۱۵۰ تا ۶۰۰ هزار تومان هستند، اما ظاهرا خریداران ایرانی تنوع رنگ و طرح و صد البته دستباف بودن کارها را ترجیح می‌دهند. این در حالی است که پارچه‎های دستباف ایرانی یکی پس از دیگری به انقراض نزدیک می‌شوند و بافندگان آنها به دلیل کهولت سن از عرصه کنار می‌کشند اما به دلیل نبود بازار فروش نسل جدیدی وارد عرصه نمی‌شود.

چهل‌تکه‌دوزی‌ها و تنوع رنگ

چهل‌تکه‌دوزی هر فردی را به یاد لحاف‌های چهل‌تکه که مادربزرگ‌ها با عشق و علاقه و با هدف صرفه جویی در اقتصاد خانواده به آن روی می‌آوردند می‌اندازد. شکل چهل‌تکه‌دوزی‌های امروزی متفاوت است البته رنگ و بوی موجود در آن برگرفته از همان نوستالوژی قدیمی است.

چهل‌تکه‌ها که عموما رومیزی‌هایی با دو یا سه رنگ متفاوت و اغلب شاد هستند در رده قیمتی پایینی قرار دارند و از حدود ۵۰ تا ۸۰ هزار تومان در نوسان هستند. در این میان اما یکی از خریداران معتقد است این چهل تکه‌ها به جز طراحی و زیبایی کیفیت لازم را ندارند و اغلب بعد از یک بار شستشو نگین و منجوق آنها از بین می‌رود و بخش مهمی از زیبایی کار دچار مشکل می‌شود در حالی که برای کارهای هندی و دستبافت‌هایی که منجوق دارند این اتفاق رخ نمی‌دهد.

 

ترمه5

 

 

مخمل‌بافی نیز در گوشه‌ای از این فروشگاه‌ها پیداست، اما ظاهرا آنچه در قالب کوسن و به شکل مخمل‌بافی است نیز کاملا ماشینی است. قیمت کوسن‌های مخمل‌بافی بالغ بر ۶۰ هزار تومان، اما ترمه ۴۰ هزار تومان است. فروشنده می‌گوید که در سال‌های اخیر علاقه مردم برای استفاده از طرح‌های سنتی افزایش پیدا کرده است، اما کاهش توان مالی مردم باعث شده است که پارچه‌های دستباف از رده خارج شوند و نمونه‌های ارزانتر ماشینی با کیفیت متوسط وارد بازار شوند.

پاساژ را که ترک می‌کنیم مجموعه‌ای از رنگ‌ها و نقوش در ذهنمان ثبت می‌شود. نقوشی که شاید بر روی پارچه دیده شده است، اما قطعا بخشی از مکنونات قلبی هنرمندان دوران‌های مختلف و نگاه آنان به جهان بوده است و جای تاسف دارد که این روزها به دست فراموشی سپرده می‌شود.

منبع : www.honaronline.ir

انتهای پیام/

پاسخ دهید